Ngày 28 tháng 7 năm 2026, khi mùa báo cáo tài chính nửa đầu năm gần kết thúc, bức tranh đầu tư trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đang có những thay đổi sâu sắc. Tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn, Việt Á Tài chính phát hiện rằng tổng vốn huy động trong lĩnh vực AI toàn cầu quý 2/2026 đạt 38,7 tỷ USD, tăng 42% so với cùng kỳ, nhưng dòng vốn có sự phân hóa rõ rệt — tốc độ tăng trưởng đầu tư vào mô hình nền tảng chậm lại, trong khi hạ tầng AI, ứng dụng ngành dọc và an toàn AI trở thành ba điểm nóng mới của vốn. Bài viết này kết hợp thông tin công khai mới nhất, phân tích logic đằng sau sự chuyển hướng đầu tư này.

1. Hạ tầng AI: Từ "xây mô hình" đến "xây đế"

Nửa đầu năm 2026, tổng chi tiêu vốn của 10 nhà cung cấp dịch vụ đám mây hàng đầu thế giới vượt 1.200 tỷ USD, trong đó phần dành cho hạ tầng AI lần đầu tiên chiếm trên 45%. Dựa trên dữ liệu đơn hàng từ các nhà sản xuất chip như NVIDIA, AMD, lượng chip AI cho trung tâm dữ liệu xuất xưởng theo quý tăng 65% so với cùng kỳ, nhưng đáng chú ý, tỷ lệ sử dụng chip AI tùy chỉnh (như TPU của Google, Trainium của Amazon) đã tăng vọt từ 12% hai năm trước lên 34%.

Tại sao vốn chuyển hướng sang hạ tầng?

  • Áp lực chi phí thúc đẩy cách mạng hiệu quả: Khi số tham số của mô hình lớn vượt nghìn tỷ, chi phí huấn luyện và suy luận tăng theo cấp số nhân. Doanh nghiệp không còn mù quáng theo đuổi "mô hình lớn hơn" mà chuyển sang tối ưu hóa hiệu suất tính toán. Ví dụ, Microsoft tiết lộ trong báo cáo tài chính quý 2/2026 rằng bộ tăng tốc AI tự phát triển Maia 2 giúp giảm 40% chi phí suy luận nội bộ.
  • Nhu cầu tính toán biên bùng nổ: Các kịch bản thời gian thực như lái xe tự động, IoT công nghiệp yêu cầu suy luận AI thực hiện tại thiết bị đầu cuối, thúc đẩy đầu tư vào chip AI nhẹ và máy chủ biên. Quý 2/2026, công ty khởi nghiệp chip AI biên "Tinh Kình Công Nghệ" hoàn thành vòng C trị giá 800 triệu USD, định giá vượt 6 tỷ USD.
  • Ràng buộc năng lượng trở thành tiêu điểm mới: Dự kiến đến năm 2027, tiêu thụ điện của trung tâm dữ liệu AI sẽ chiếm 3,5% tổng điện năng toàn cầu. Các giải pháp hạ tầng như tản nhiệt lỏng, cung cấp điện hiệu suất cao trở thành mục tiêu săn đón của vốn. Ngày 25 tháng 7, công ty công nghệ làm mát "Lãnh Tâm Công Nghệ" nhận được khoản đầu tư 200 triệu USD từ SoftBank Vision Fund.

Các nhà phân tích chỉ ra rằng hạ tầng AI đang chuyển từ "tùy chọn" thành "bắt buộc", tính chắc chắn đầu tư của nó cao hơn các công ty khởi nghiệp ở tầng mô hình. Xu hướng này tương tự làn sóng đầu tư hạ tầng Internet năm 2025, nhưng quy mô dự kiến gấp 3 lần làn sóng trước.

2. Ứng dụng ngành dọc: AI từ "tổng quát" đến "chuyên dụng"

Nếu giai đoạn 2024-2025 là cuộc "chạy đua vũ trang" mô hình lớn tổng quát, thì năm 2026 là "giai đoạn bùng nổ triển khai" ứng dụng AI trong ngành. Dữ liệu từ CB Insights cho thấy quý 2/2026, tỷ trọng vốn huy động tầng ứng dụng AI toàn cầu đạt 51%, lần đầu tiên vượt tầng công nghệ (tầng mô hình + hạ tầng). Trong đó, ba ngành y tế, tài chính và sản xuất chiếm 65% đầu tư ứng dụng.

Các trường hợp mới nhất: Đầu tư AI sản xuất tăng tốc

  • Nền tảng sản xuất thông minh "Duệ Công Trí Năng" hoàn thành vòng D trị giá 1 tỷ USD vào ngày 20/7: Hệ thống AI của nó có thể tối ưu hóa lịch sản xuất nhà máy theo thời gian thực, giảm 30% thời gian ngừng máy. Đã phục vụ các nhà sản xuất hàng đầu như Ninh Đức Thời Đại (CATL), Foxconn. Vòng này do Sequoia China dẫn đầu, định giá vượt 8 tỷ USD.
  • Công ty AI quản lý rủi ro tài chính "Tín An Trí Khống" huy động 500 triệu USD: Sử dụng mạng nơ-ron đồ thị phát hiện gian lận tín dụng, độ chính xác nâng lên 99,7%, đã tích hợp vào hệ thống quản lý rủi ro của bốn ngân hàng quốc doanh lớn Trung Quốc. Nhà đầu tư bao gồm Hillhouse Capital và JPMorgan.
  • Công ty hỗ trợ sàng lọc thuốc bằng AI "Dược Trí Đạt" niêm yết trên Nasdaq: Tăng 58% trong ngày đầu, vốn hóa vượt 12 tỷ USD. Nền tảng AI rút ngắn chu kỳ sàng lọc thuốc ứng viên từ 4 năm xuống còn 1,5 năm, đã hợp tác với Pfizer, Roche.

Tại sao ứng dụng ngành dọc trở thành điểm nóng đầu tư?

"Vòng khép kín kinh doanh của mô hình lớn tổng quát chưa hoàn toàn thông suốt, nhưng ứng dụng ngành dọc đã thấy rõ tỷ lệ lợi nhuận trên đầu tư", chuyên gia phân tích trưởng của Việt Á Tài chính Lý Duy cho biết. "Ngân hàng sẵn sàng chi trên 50 triệu nhân dân tệ cho phần mềm để giảm 1% nợ xấu, nhà máy sẵn sàng đầu tư hàng chục triệu nhân dân tệ để nâng tỷ lệ tốt lên 5%. Trong các kịch bản này, AI có định giá mạnh hơn và độ trung thành khách hàng rất cao."

3. An toàn AI: Từ "bảo hành hậu mãi" đến "nhu cầu cốt lõi"

Khi hệ thống AI được triển khai quy mô lớn trong các ngành then chốt, an toàn và quản trị AI trở thành đường đua không thể bỏ qua đối với vốn. Quý 2/2026, vốn huy động trong lĩnh vực an toàn AI toàn cầu đạt 4,5 tỷ USD, tăng 210% so với cùng kỳ và tăng 178% so với quý trước. Lĩnh vực này còn tương đối nhỏ vào năm 2025, nay trở thành mảng tăng trưởng nhanh nhất trong bức tranh đầu tư AI.

Diễn biến mới nhất: Ba động lực thúc đẩy nhu cầu

  • Giám sát ngày càng chặt chẽ: Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo của EU có hiệu lực đầy đủ từ tháng 6/2026, yêu cầu hệ thống AI rủi ro cao phải được chứng nhận tuân thủ. Quốc hội Mỹ cũng đang đẩy nhanh Đạo luật Trách nhiệm AI, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp tăng vọt.
  • Sự cố an toàn xảy ra thường xuyên: Nửa đầu năm 2026, toàn cầu ghi nhận ít nhất 87 vụ tấn công hoặc đánh giá sai hệ thống AI, liên quan đến giao dịch tài chính, lái xe tự động, chẩn đoán y tế... Ví dụ, tháng 5, hệ thống quản lý rủi ro AI của một ngân hàng bị tấn công đối kháng, gây thiệt hại hàng chục triệu USD.
  • Đột phá công nghệ: Các công nghệ an toàn AI thế hệ mới như AI có thể giải thích, phòng thủ học máy đối kháng, hình mờ mô hình bắt đầu thương mại hóa. Ngày 26/7, công ty khởi nghiệp an toàn AI "Thuẫn Tâm Công Nghệ" công bố hoàn thành vòng B trị giá 350 triệu USD, sản phẩm có thể phát hiện ảo giác mô hình lớn và chặn đầu ra có hại, đã nhận được đơn đặt hàng từ chính phủ.

"An toàn AI không còn là khoản chi phí, mà là khoản doanh thu", đối tác của quỹ đầu tư nổi tiếng Sequoia Capital chỉ ra trong một cuộc phỏng vấn gần đây. "Mỗi doanh nghiệp đều cần 'kiểm toán viên AI' và 'tường lửa AI', thị trường này dự kiến đạt quy mô 100 tỷ USD trong 3 năm tới."

4. Triển vọng chiến lược đầu tư: Làm thế nào để bố trí nửa cuối năm?

Tóm lại, từ khóa đầu tư AI nửa cuối năm 2026 là "triển khai" và "an toàn". Đối với nhà đầu tư, có thể chú ý các hướng sau:

  • Tầng hạ tầng: Tập trung vào các công nghệ phân khúc như tản nhiệt lỏng, nguồn điện hiệu suất cao, kết nối quang, đặc biệt là các công ty có đơn hàng rõ ràng.
  • Tầng ứng dụng: Tập trung nhu cầu chuyển đổi AI trong ba ngành y tế, tài chính, sản xuất, tìm kiếm các nền tảng đã ký hợp đồng dài hạn với khách hàng đầu ngành.
  • Tầng an toàn: Đầu tư vào các công ty có năng lực cốt lõi như kiểm tra tuân thủ, phòng thủ mô hình, bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu, cổ tức quản lý sẽ giải phóng ít nhất 2-3 năm.

Việt Á Tài chính nhắc nhở nhà đầu tư: Đầu tư AI đã bước vào giai đoạn chuyên nghiệp, thời đại đơn giản "mua khái niệm" sắp kết thúc. Chỉ có đào sâu vào ngành và hiểu rõ bối cảnh mới có thể thu được alpha thực sự trong làn sóng AI.

Kết luận

Trí tuệ nhân tạo vẫn là động cơ tăng trưởng chắc chắn nhất trong thập kỷ tới, nhưng logic đầu tư đang chuyển từ "nhìn công nghệ" sang "nhìn ứng dụng". Cửa sổ cơ hội nửa cuối năm 2026 thuộc về các doanh nghiệp có thể kết hợp sâu sắc công nghệ AI với điểm đau ngành. Theo dõi Việt Á Tài chính để nhận thêm thông tin tiên phong và chiến lược thực tế về ngành AI.