I. Bối cảnh ban hành chính sách: Ngành công nghiệp AI chuyển từ "đột phá công nghệ" sang "xây dựng hệ sinh thái" mới

Năm 2026, ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo đã vượt qua giai đoạn xác thực công nghệ, bước vào giai đoạn triển khai thương mại quy mô lớn. Theo dữ liệu của Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin, quy mô ngành cốt lõi AI đạt 500 tỷ vào năm 2025, tăng 35% so với năm trước, nhưng hệ sinh thái ngành vẫn còn các vấn đề như phân mảnh, thiếu sự hợp tác. Việc công bố "Sách trắng" lần này nhằm giải quyết khoảng cách giữa "công nghệ - ứng dụng", thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái mở và hợp tác, tạo nền tảng cho mục tiêu 800 tỷ vào năm 2028.

Gần đây, chính sách AI dần chuyển từ "khuyến khích nghiên cứu và phát triển công nghệ" sang "thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái". Năm 2020, "Kế hoạch phát triển trí tuệ nhân tạo thế hệ mới" đề xuất chiến lược "ba bước", năm 2023, "Kế hoạch hành động phát triển sáng tạo ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo" tập trung vào ba yếu tố chính là năng lực tính toán, thuật toán, dữ liệu, trong khi "Sách trắng" năm 2026 nhấn mạnh "mở và hợp tác", tức là phá vỡ rào cản giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, hình thành hệ sinh thái "nghiên cứu - sản xuất - học tập - ứng dụng" tích hợp. Sự chuyển đổi này đánh dấu giai đoạn mới của ngành công nghiệp AI từ "đột phá đơn lẻ" sang "hợp tác hệ thống", định hướng chính sách chú trọng hơn đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể của ngành.

II. Phân tích nội dung cốt lõi của "Sách trắng": Ba hướng dẫn thúc đẩy nâng cấp ngành

1. Mục tiêu rõ ràng: Quy mô cốt lõi đạt 800 tỷ vào năm 2028, tập trung vào "tăng trưởng chất lượng cao"

"Sách trắng" đề xuất rằng vào năm 2028, quy mô ngành cốt lõi trí tuệ nhân tạo đạt 800 tỷ, tốc độ tăng trưởng kép hàng năm duy trì trên 25%. Mục tiêu này không chỉ nhấn mạnh mở rộng quy mô mà còn chú trọng "tăng trưởng chất lượng cao" - tức là công nghệ tự chủ, ứng dụng场景 phong phú, hệ sinh thái hợp tác hiệu quả. So với 500 tỷ vào năm 2025, mục tiêu 800 tỷ có nghĩa là cần duy trì tốc độ tăng trưởng hàng năm khoảng 20% trong ba năm tới, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các khâu trong chuỗi cung ứng. Đáng chú ý, định nghĩa "ngành cốt lõi" trong mục tiêu được xác định rõ là "công nghệ và sản phẩm cốt lõi trí tuệ nhân tạo", thay vì ngành AI liên quan rộng rãi, nhấn mạnh sự quan tâm của chính sách đối với "công nghệ cứng".

2. Xây dựng hệ sinh thái: Mở và hợp tác trở thành từ khóa cốt lõi

"Sách trắng" lần đầu tiên đưa "mở và hợp tác" làm hướng dẫn cốt lõi của hệ sinh thái ngành, đề xuất "xây dựng mô hình 'nền tảng + hệ sinh thái'": một mặt, hỗ trợ các doanh nghiệp hàng đầu xây dựng nền tảng mở, cung cấp các nguồn lực cơ bản như năng lực tính toán, thuật toán, dữ liệu; mặt khác, khuyến khích các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển ứng dụng sáng tạo dựa trên nền tảng mở, hình thành cấu trúc hệ sinh thái "doanh nghiệp lớn dẫn dắt, doanh nghiệp nhỏ và vừa bổ sung". Ví dụ, Huawei Ascend, Alibaba Damo Academy đã ra mắt nền tảng mở, trong tương lai sẽ có nhiều doanh nghiệp tham gia hơn. Mô hình này nhằm giải quyết vấn đề "doanh nghiệp lớn độc chiếm nguồn lực, doanh nghiệp nhỏ và vừa thiếu công nghệ", thúc đẩy công nghệ AI từ "phòng thí nghiệm" đến "thị trường".

3. Lĩnh vực trọng điểm: Ba công cụ chính là năng lực tính toán, ứng dụng, an toàn

"Sách trắng" xác định ba lĩnh vực trọng điểm: thứ nhất là cơ sở hạ tầng năng lực tính toán, thúc đẩy phát triển chip năng lực tính toán trong nước, máy chủ, trung tâm dữ liệu, giảm chi phí đào tạo mô hình lớn; thứ hai là triển khai ứng dụng场景, tập trung vào ứng dụng AI trong các lĩnh vực công nghiệp, y tế, giáo dục, tài chính, thúc đẩy sự kết hợp sâu sắc "AI + ngành"; thứ ba là an toàn và đạo đức, xây dựng hệ thống đánh giá an toàn AI, phòng ngừa rủi ro công nghệ. Trong đó, "năng lực tính toán" được coi là "đá móng" của ngành công nghiệp AI, được đặt ở vị trí hàng đầu, nhấn mạnh sự quan tâm của chính sách đối với "tự chủ và kiểm soát"; "ứng dụng场景" là "giai đoạn sau" mà chính sách thúc đẩy, nhấn mạnh giá trị của "triển khai công nghệ"; "an toàn và đạo đức" là sự đảm bảo cho sự phát triển lành mạnh của ngành, tránh lạm dụng công nghệ.

III. Ảnh hưởng ngành: Chuỗi cung ứng AI đón cơ hội mới

1. Khâu năng lực tính toán: Doanh nghiệp sản xuất chip và máy chủ trong nước được hưởng lợi

Năng lực tính toán là "đá móng" của ngành công nghiệp AI, "Sách trắng" nhấn mạnh tầm quan trọng của "năng lực tính toán tự chủ và kiểm soát". Hiện nay, thị trường năng lực tính toán trong nước vẫn phụ thuộc vào chip nhập khẩu (như NVIDIA A100), thị phần của chip trong nước (như Sulian T20,寒武纪思元) đang dần tăng lên. Dưới sự thúc đẩy của chính sách, các doanh nghiệp sản xuất năng lực tính toán trong nước sẽ đón cơ hội phát triển: một mặt, hiệu suất của chip trong nước không ngừng cải thiện, ví dụ như hiệu suất suy luận của Sulian T20 đạt 80% của NVIDIA A100, chi phí giảm 50%; mặt khác, chính sách hỗ trợ xây dựng trung tâm dữ liệu, thúc đẩy quốc tế hóa cơ sở hạ tầng năng lực tính toán. Ví dụ, các doanh nghiệp như Quang Tấn Khoa học Công nghệ (mô-đun quang năng lực tính toán), Zhongke Shuguang (máy chủ),寒武纪 (chip AI) sẽ cải thiện hiệu quả kinh doanh khi thị phần năng lực tính toán trong nước tăng lên. Ngoài ra, các mô hình kinh doanh mới như cho thuê năng lực tính toán, sàn giao dịch năng lực tính toán cũng có thể nổi lên, mang lại điểm tăng trưởng mới cho chuỗi cung ứng.

2. Khâu ứng dụng: Phần mềm và nhà cung cấp dịch vụ B2B trở thành dòng chính mới

Khi chính sách thúc đẩy "AI + ngành" được triển khai, ứng dụng场景 B2B trở thành điểm nóng đầu tư. Theo xu hướng điều chỉnh danh mục của các quỹ công cộng, vốn đã chuyển từ năng lực tính toán sang khâu ứng dụng, việc thương mại hóa trở thành từ khóa cho giai đoạn sau. "Sách trắng" xác định "ứng dụng场景" là lĩnh vực trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp, y tế, giáo dục, tài chính. Ví dụ, các doanh nghiệp trong lĩnh vực AI công nghiệp (như sản xuất thông minh), AI y tế (như nghiên cứu thuốc mới), AI tài chính (như quản trị rủi ro thông minh) sẽ đón cơ hội tăng trưởng. Ví dụ, AI của Dùng Hữu Mạng (công nghiệp internet công nghiệp) đã được áp dụng cho hơn 1000 doanh nghiệp sản xuất, giúp khách hàng giảm 15% chi phí sản xuất; nền tảng nghiên cứu thuốc mới AI của Vệ Ninh Kiến Khang (thông tin hóa y tế) đã giúp doanh nghiệp rút ngắn 30% chu kỳ nghiên cứu. Sự tăng trưởng hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp này sẽ thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư. Ngoài ra, các phân khúc nhỏ trong khâu ứng dụng AI (như AI người số, tạo video ngắn AI) cũng có thể bùng nổ, mang lại cơ hội mới cho cá nhân và doanh nghiệp.

3. Khâu hệ sinh thái: Nền tảng mở và doanh nghiệp nhỏ và vừa nổi lên

Việc xây dựng nền tảng mở sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia vào hệ sinh thái AI. "Sách trắng" đề xuất cấu trúc hệ sinh thái "doanh nghiệp lớn dẫn dắt, doanh nghiệp nhỏ và vừa bổ sung", khuyến khích các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển ứng dụng sáng tạo dựa trên nền tảng mở. Ví dụ, nhà phát triển cá nhân có thể phát triển ứng dụng AI thông qua nền tảng mở Huawei Ascend, doanh nghiệp có thể lấy hỗ trợ kỹ thuật từ nền tảng mở Alibaba Damo Academy. Mô hình này sẽ giảm rào cản cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia vào ngành AI, thúc đẩy phổ biến công nghệ AI. Ngoài ra, các phân khúc nhỏ như phát triển AI tùy chỉnh, dự án AI phụ (như sáng tác sách ảnh AI, lập trình AI) có thể bùng nổ. Ví dụ, phát triển AI tùy chỉnh đã trở thành xu hướng mới, nhà phát triển cá nhân nhận đơn tháng thu nhập 100.000, doanh nghiệp tranh nhau mua; sau khi công cụ sáng tác sách ảnh AI được nâng cấp, mẹ bỉm sữa không có kinh nghiệm có thể kiếm 20.000 mỗi tháng bằng cách "kể chuyện". Các phân khúc nhỏ này sẽ trở thành điểm tăng trưởng mới cho khâu hệ sinh thái.

IV. Cơ hội đầu tư: Logic bố trí dưới sự hỗ trợ của chính sách

1. Chuỗi cung ứng năng lực tính toán: Chú ý đến thay thế trong nước và giảm chi phí

Khâu năng lực tính toán là trọng điểm của chính sách, các phân khúc như chip trong nước, mô-đun quang, máy chủ có thể được hưởng lợi. Đầu tiên, tự chủ và kiểm soát chip trong nước là mục tiêu cốt lõi của chính sách, các doanh nghiệp như寒武纪, Sulian Khoa học Công nghệ, với đột phá công nghệ, thị phần sẽ dần tăng lên; thứ hai, mô-đun quang năng lực tính toán là thành phần chính của trung tâm dữ liệu, hiệu quả kinh doanh của Quang Tấn Khoa học Công nghệ (mô-đun quang năng lực tính toán) có liên quan trực tiếp đến xây dựng trung tâm dữ liệu, khi thị phần năng lực tính toán trong nước tăng lên, doanh thu của họ có thể tăng; cuối cùng, các nhà sản xuất máy chủ (như Zhongke Shuguang) sẽ được hưởng lợi từ xây dựng trung tâm dữ liệu, đặc biệt là nhu cầu tăng đối với máy chủ trong nước. Nhà đầu tư có thể chú ý đến sự cải thiện hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp này và cơ hội thị trường từ việc giảm chi phí năng lực tính toán trong nước.

2. Khâu ứng dụng: "Điểm uốn thương mại hóa" của phần mềm và nhà cung cấp dịch vụ B2B

Khâu ứng dụng là "giai đoạn sau" mà chính sách thúc đẩy, các nhà cung cấp dịch vụ phần mềm B2B (như phần mềm công nghiệp, phần mềm y tế) sẽ đón đỉnh điểm thương mại hóa. "Sách trắng" nhấn mạnh sự kết hợp sâu sắc "AI + ngành", ứng dụng AI trong các lĩnh vực công nghiệp, y tế, tài chính sẽ trở thành trọng điểm. Ví dụ, AI của Dùng Hữu Mạng (công nghiệp internet công nghiệp) đã bước vào giai đoạn quy mô, doanh thu tăng 25% trong nửa đầu năm 2026, lợi nhuận ròng tăng 30%; nền tảng nghiên cứu thuốc mới AI của Vệ Ninh Kiến Khang (thông tin hóa y tế) đã hợp tác với 10 doanh nghiệp dược, dự kiến doanh thu tăng 40% vào năm 2026. Sự tăng trưởng hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp này sẽ thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư. Ngoài ra, các phân khúc nhỏ trong khâu ứng dụng AI (như AI người số, tạo video ngắn AI) cũng có thể bùng nổ, ví dụ AI người số livestream bán hàng đã trở thành xu hướng mới, người bình thường kiếm 50.000 mỗi tháng bằng hình ảnh ảo; công cụ tạo video ngắn AI hàng loạt bùng nổ, blogger cá nhân kiếm 50.000 mỗi tháng bằng "kịch bản + biên tập" tự động. Các phân khúc nhỏ này sẽ trở thành điểm tăng trưởng mới cho khâu ứng dụng.

3. Khâu hệ sinh thái: Lợi ích từ nền tảng mở và các phân khúc nhỏ

Việc xây dựng nền tảng mở sẽ tạo ra cơ hội đầu tư mới, như phát triển AI tùy chỉnh, dự án AI phụ, v.v. "Sách trắng" đề xuất cấu trúc hệ sinh thái "doanh nghiệp lớn dẫn dắt, doanh nghiệp nhỏ và vừa bổ sung", nền tảng mở sẽ trở thành cốt lõi của hệ sinh thái. Ví dụ, nền tảng mở Huawei Ascend, Alibaba Damo Academy, v.v. sẽ thu hút các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia vào hệ sinh thái AI. Ngoài ra, dự án AI phụ (như lập trình AI, sáng tác sách ảnh AI) sẽ trở thành con đường mới để tăng thu nhập cá nhân, ví dụ người mới không có kinh nghiệm lập trình cũng có thể kiếm 30.000 mỗi tháng bằng dự án lập trình AI phụ, sau khi công cụ sáng tác sách ảnh AI được nâng cấp, mẹ bỉm sữa không có kinh nghiệm có thể kiếm 20.000 mỗi tháng bằng cách "kể chuyện". Các phân khúc nhỏ này sẽ trở thành điểm tăng trưởng mới cho khâu hệ sinh thái, mang lại cơ hội mới cho nhà đầu tư.

V. Tổng kết: Cơ hội mới cho ngành công nghiệp AI dưới sự thúc đẩy của chính sách

Việc Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin công bố "Sách trắng" đánh dấu giai đoạn mới của ngành công nghiệp AI bước vào "xây dựng hệ sinh thái". Dưới sự thúc đẩy của chính sách, ba khâu là năng lực tính toán, ứng dụng, hệ sinh thái sẽ đón cơ hội phát triển, nhà đầu tư có thể chú ý đến các phân khúc như năng lực tính toán trong nước, ứng dụng B2B, nền tảng mở. Khi mục tiêu 800 tỷ vào năm 2028 đến gần, ngành công nghiệp AI sẽ đón chu kỳ "tăng trưởng chất lượng cao" mới, logic bố trí chuyển từ "đột phá công nghệ" sang "thương mại hóa", mang lại cơ hội dài hạn cho nhà đầu tư. Đồng thời, chính sách nhấn mạnh "mở và hợp tác", có nghĩa là chuỗi cung ứng sẽ hợp tác chặt chẽ hơn, hình thành hệ sinh thái "nghiên cứu - sản xuất - học tập - ứng dụng" tích hợp, thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của ngành công nghiệp AI hơn nữa. Đối với nhà đầu tư, cần chú ý đến định hướng chính sách, bố trí các phân khúc phù hợp với "tăng trưởng chất lượng cao", nắm bắt cơ hội mới của ngành công nghiệp AI.